Je woont samen, het is buiten fris, en dan komt de onvermijdelijke vraag: mag de verwarming een graadje hoger? Wat volgt is een klassieker in menig huishouden: de thermostaatstrijd. Zij heeft het koud, hij vindt het “lekker fris”. Of andersom. En als je bent opgegroeid met een vader die zei: “van die knop blijf je af”, dan weet je: dit is serious business.
Voor je het weet ben je verwikkeld in een verhitte discussie over één graad verschil.
Maar waar komt die temperatuurstrijd eigenlijk vandaan? Is het puur een kwestie van zuinigheid — of zit er meer achter? En hoe warm is het gemiddeld eigenlijk in een Nederlands huis?
🧬 Waarom vrouwen het sneller koud hebben dan mannen
De grap “vrouwen hebben het altijd koud” is geen loze opmerking — er zit verrassend veel biologie achter:
- Minder spiermassa = minder warmteproductie
Spieren genereren lichaamswarmte. Mannen hebben gemiddeld meer spiermassa dan vrouwen, waardoor ze letterlijk warmer draaien. Vrouwen produceren minder warmte van binnenuit, en voelen kou dus eerder. - Oestrogeen beïnvloedt de bloedsomloop
Door hormonale verschillen trekken bij vrouwen sneller de bloedvaten in handen en voeten samen, waardoor die kouder aanvoelen. Koude voeten = kouder gevoel. - Hogere kerntemperatuur, lagere huidtemperatuur
Vrouwen hebben gemiddeld een hogere kerntemperatuur, maar hun huidtemperatuur daalt sneller. Daardoor voelt een omgeving sneller onaangenaam koud aan.
Kortom: vrouwen hebben het écht vaker koud dan mannen. Dat maakt het verschil in temperatuurvoorkeur dus niet alleen cultureel, maar ook biologisch verklaarbaar.
🌡️ Hoe warm is het gemiddeld in Nederlandse huishoudens?
Je zou denken dat de gemiddelde thermostaatstand in Nederland rond de 20–21 graden ligt, maar dat klopt maar deels. Er is een verschil tussen dagtemperatuur, nachtinstellingen en praktisch gedrag:
- Overdag staat de thermostaat in de meeste huizen rond de 19 tot 20 °C
- Veel mensen zetten de verwarming ’s avonds of bij afwezigheid lager, wat het etmaalgemiddelde verlaagt naar ca. 16,9 °C
- Nederlanders behoren daarmee tot de zuinigste stooknaties van Europa
De ideale temperatuur volgens gevoel ligt vaak iets hoger:
- Vrouwen geven vaker aan dat ze zich comfortabel voelen bij 20–21 °C
- Mannen zijn gemiddeld tevreden bij 18,5–19,5 °C
Die paar graden verschil zijn precies de bron van eindeloze discussies over wel of niet dat knopje omhoog.
🧠 De thermostaat als machtsmiddel
In veel huishoudens is de thermostaat meer dan een kastje aan de muur — het is een symbool van wie het voor het zeggen heeft.
Je ziet het terug in:
- De klassieke vaderfiguur: “Je trekt maar een trui aan.”
- De eeuwige energiebewuste partner: “Het kost 7 euro per graad extra, weet je.”
- De chronisch verkleumde huisgenoot: “Maar ik voel m’n tenen niet meer…”
Het verschil in warmtebehoefte is in veel relaties een terugkerend meningsverschil. Soms luchtig, soms serieus — maar zelden neutraal.
Uit onderzoek blijkt dat:
- Mannen vaker de thermostaat zelf bedienen
- Vrouwen vaker ontevreden zijn over de ingestelde temperatuur
- En beide kampen vaak een heel ander idee hebben van wat “gezellig warm” is
Kantoren en gedeelde woonruimtes zijn niet veel anders: het klassieke conflict tussen “klamme oksels” en “ijskoude handen” speelt zich ook af op de werkvloer.
🔥 Herkenbare quotes uit de thermostaat-ruzies van alledag
- “Ik wil warmte, geen arctische expeditie!”
- “Nee hoor, het is prima te doen zo.” (terwijl zij met drie dekens op de bank zit)
- “De verwarming stond helemaal niet hoog!” – CV-ketel maakt straalmotor-geluid
- “Je zet hem steeds stiekem omhoog!”
- “Waarom hebben we eigenlijk vloerverwarming als je het nooit gebruikt?”
🪄 Tips om de thermostaatvrede te bewaren
Voor wie in harmonie wil wonen zonder zich in te moeten wikkelen als een burrito:
1. Werk met zones
Gebruik extra (elektrische) bijverwarming of warmtekussens in specifieke ruimtes, zodat de hoofdthermostaat niet overal omhoog hoeft.
2. Plan vaste momenten voor warm & koel
Bijvoorbeeld: overdag 19 °C, ’s avonds een uurtje omhoog voor comfort.
3. Gebruik slimme thermostaten
Die leren jullie gedrag kennen en houden rekening met aanwezigheid, zonlicht en isolatie.
4. Bespreek comfort, niet graden
Vraag: “Voel jij je comfortabel?” in plaats van “Waarom moet het op 21?!”
🏁 Slot — het is meer dan temperatuur
De thermostaat is voor veel stellen, gezinnen en huisgenoten een bron van terugkerende discussie. Wat voor de één aanvoelt als een aangename 20 graden, voelt voor de ander als een ijskelder. Voeg daar verschillende opvattingen over energiekosten en comfort aan toe, en je hebt het recept voor een klassiek huishoudelijk meningsverschil.
De thermostaatstrijd is dus geen onbelangrijk gezeur: het gaat over comfort, energie, gewoonte én communicatie. Als je begrijpt waarom de ander het koud of warm heeft, en je het gesprek aangaat zonder meteen te grijpen naar die knop, voorkom je een hoop gedoe.
En wees eerlijk: die extra graad kost misschien iets, maar een gezellige sfeer in huis is uiteindelijk onbetaalbaar.
